پاسخ درخور به برجام شکنان

پس از یکسال خویشتنداری تهران در قبال بدعهدی های برجامی طرف مقابل، اینک شورای‌ عالی امنیت ملی با توقف برخی اقدامات مندرج در توافق مذکور، به آن نقض عهدها پاسخ داده؛ موضع گیری قاطعی که انتظار می رود تلنگری بر اعضای باقی مانده در توافق هسته ای باشد.


پاسخ درخور به برجام شکنان
به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، امروز (چهارشنبه 18 اردیبهشت) مصادف است با خروج آمریکا از توافق هسته ای که پارسال به وقوع پیوست. اقدامی مغایر با عرف و هنجارهای بین المللی که در نهایت با پاسخ و اکنش جدی و عملی ایران همراه شد و شورای‌ عالی امنیت ملی در راستای صیانت از امنیت و منافع ملی مردم ایران و در اعمال حقوق جمهوری اسلامی دستور توقف برخی اقدامات ایران در توافق برجام را صادر کرد.
این نخستین گام عملی ایران برای پاسخگویی به برجام گریزان و برجام شکنان است که به دنبال خروج آمریکا از توافق هسته ای و ازسرگیری تحریم های ثانویه، تهران را در تنگنا قرار دادند. آمریکا حتی در فضای پساخروج نیز با بهره گیری از سکوت دیگر اعضای توافق، از تمدید معافیت انتقال آب سنگین مازاد به عمان و مبادله اورانیوم غنی شده با کیک زرد خودداری کرد.
از این رو شورای عالی امنیت ملی نیز در اقدامی متقابل از توقف اجرای بندهایی (26 و 36) خبر داد که به ایران اجازه می دهد که ذخیره سازی و نگهداری آب سنگین و اورانیوم را فراتر از محدودیت های مندرج در برجام انجام دهد. بندهای مذکور تاکید می کنند که در صورت عدم پایبندی طرف مقابل به تعهدات، ایران حق دارد اجرای تعهدات خود را به شکل کلی یا جزئی متوقف کند.
این موضوع آشکارا در متن بیانیه شورای عالی امنیت ملی کشورمان بیان شده و در آن آمده است که «جمهوری اسلامی ایران در مرحله فعلی دیگر خود را متعهد به رعایت محدویت های مربوط به نگهداری ذخائر اورانیوم غنی شده و ذخائر آب سنگین نمی داند. »
افزون بر توقف برخی تعهدات، شورای عالی امنیت ملی به کشورهای باقی مانده در برجام 60 روز فرصت داد تا تعهدات خود به ویژه در حوزه های بانکی و نفتی را عملیاتی نمایند. چنانچه در این مهلت کشورهای مزبور قادر نباشند مطالبات ایران را تأمین کنند، در مرحله بعدی جمهوری اسلامی ایران رعایت محدودیت های مربوط به سطح غنی سازی اورانیوم و اقدامات مربوط به مدرن سازی رآکتور آب سنگین اراک را نیز متوقف خواهد کرد.
البته تصمیم ایران به توقف برخی تعهدات برجامی پس از اولتیماتوم به اعضای باقی مانده در برجام اتخاذ و وارد مرحله اجرا شد. یکی از اقدامات ایران دعوت از سفیران پنج کشور انگلیس، فرانسه، آلمان، روسیه و چین به وزارت امور خارجه و تشکیل جلسه در این خصوص بود. اقدام دیگر ایران، ارسال نامه ای از جانب حجت الاسلام «حسن روحانی» رئیس جمهوری به سران کشورهای مذکور بود که در آن، تعلل طرف های مقابل در انجام تعهدات خود را دلیل کاهش تعهدات ایران دانسته بود.
کارشناسان بر این باورند که چنین اقدامی از سوی تهران حتی می توانست زودتر از زمان کنونی انجام گیرد تا شاهد افزایش فشارهای حداکثری آمریکا در حوزه های مختلف بر ایران نباشیم. در این حالت، فرصت های بازیگری آمریکا محدود و زمان برای جبران پیامدهای کارشکنی های کاخ سفید افزایش می یافت.
از دی ماه 94 که توافق هسته ای وارد فاز اجرایی شد تاکنون «یوکیا آمانو» مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی دستکم 14 گزارش فصلی در ارتباط با فعالیت های هسته ای ایران انتشار داده که در همه آنها پایبندی تهران به برجام و همکاری سازنده ایران با این نهاد راستی آزما به چشم می خورد؛ گزارش هایی که طرف مقابل را نتوانست ملزم به اجرای تعهدات خود کند.
البته کاسته شدن از میزان تعهدات ایران به منزله خروج این کشور از توافق هسته ای نیست بلکه می تواند تلنگری به اعضای باقی مانده در برجام شود که در سال گذشته و در فضای پساخروج آمریکا سکوت اختیار کرده اند.
همین سکوت اروپا در برجام شکنی ترامپ و همچنین همراهی رهبران بروکسل با کاخ سفید در مسائل موشکی و فعالیت های منطقه ای ایران صدای اعتراض مخالفان برجام را در داخل بلند کرده تا از انها به عنوان پلیس خوب و بد یاد کنند که اهدافی مشترک دارند.
در کنار قصور اعضای باقی مانده در برجام، نوک اتهامات به سمت سازمان ملل و شورای امنیت این سازمان نشانه رفته که از کوچکترین اقدام برای مقابله با زیاده خواهی های دولت جدید آمریکا عاجز مانده اند؛ واقعیتی که در بیانیه شورای عالی امنیت ملی نیز به چشم می خورد.
شورای عالی امنیت ملی در بخشی از بیانیه خود تاکید کرده که «اکنون یک سال از خروج غیر قانونی ایالات متحده آمریکا از توافق برجام و نقض مصوبات شورای امنیت سازمان ملل متحد توسط آمریکا می گذرد و آن کشور با قلدری تمام و برخلاف تمامی اصول شناخته شده بین المللی تحریم های یکجانبه و غیر قانونی خود را مجددا اعمال کرده است. این زورگویی آشکار آمریکا متأسفانه با هیچ اقدام درخور و متناسب از سوی شورای امنیت و یا اعضای باقی مانده در برجام مواجه نشده است.»
در مجموع خویشتنداری و صبر استراتژیک ایران باعث نمی شود که تهران به رغم تعهدگریزی های طرف مقابل از منافع ملی چشم بپوشد. اینک با تعیین مهلت شش ماهه، توپ در زمین چین و روسیه و همچنین تروئیکای اروپا قرار گرفته تا وظایف برجامی خود را مرور کنند پیش از آن که شاهد از بین رفتن توافق هسته ای باشند؛ دستاوردی که برای دستیابی به آن بیش از یک دهه مذاکره و تلاش کرده اند.

منبع : ایرنا